ریل جرثقیلی چیست؟
ریل جرثقیلی نوعی ریل فولادی است که برای حرکت چرخهای جرثقیلهای سقفی، دروازهای، نیمهدروازهای و تجهیزات مشابه مورد استفاده قرار میگیرد. این ریل معمولاً روی سطح کف یا روی تیرهای مسیر حرکت جرثقیل نصب میشود و وظیفه آن ایجاد یک مسیر مقاوم، دقیق و پایدار برای حرکت چرخهای جرثقیل است.ریل جرثقیلی به دلیل تحمل بارهای بسیار زیاد، ضربههای ناشی از شروع و توقف حرکت جرثقیل و بارگذاریهای دینامیکی، از فولاد با استحکام مناسب تولید میشود. شکل مقطع این ریلها نیز با ریلهای راهآهن متفاوت است و معمولاً برای هماهنگی با چرخ جرثقیل طراحی میشود.
مهمترین کاربردهای ریل جرثقیلی:
ریل جرثقیلی بیشتر در موارد زیر کاربرد دارد:
1.جرثقیلهای سقفی سالنهای صنعتی
2.جرثقیلهای دروازهای
3.جرثقیلهای نیمهدروازهای
4.جرثقیلهای بندری و صنعتی
5.خطوط حرکت تجهیزات حمل بار
6.کارخانههای فولاد و ذوبآهن
7.صنایع معدنی
8.کارخانههای سیمان
9.انبارهای صنعتی
10.کارگاههای سنگین
11.بنادر و پایانههای بارگیری
12.خطوط حرکت تجهیزات ریلی مخصوص حمل بار
تفاوت ریل جرثقیلی با ریل راهآهن:
مهمترین تفاوت این دو، در شکل مقطع، نوع چرخ مورد استفاده و شرایط بارگذاری است.ریل راهآهن برای حرکت چرخ قطار طراحی میشود و معمولاً دارای سر پهنتر و هندسه مخصوص تماس چرخ قطار با ریل است. در مقابل، ریل جرثقیلی برای حرکت چرخهای فلزی جرثقیل طراحی شده و شکل مقطع آن متناسب با فلنج و ابعاد چرخ جرثقیل انتخاب میشود.به همین دلیل نمیتوان صرفاً بر اساس وزن ریل، یک ریل راهآهن را جایگزین ریل جرثقیلی کرد.
مشخصات مهم هنگام انتخاب ریل جرثقیلی:
برای انتخاب ریل مناسب باید چند عامل اصلی بررسی شود:
وزن ریل:
معمولاً بر اساس کیلوگرم بر متر بیان میشود و یکی از مهمترین مشخصات ریل است.
ارتفاع ریل:
ارتفاع مقطع ریل در تعیین ظرفیت و سازگاری آن با سیستم جرثقیل اهمیت دارد.
عرض پایه:
پایه ریل باید با سیستم نصب و سازه نگهدارنده هماهنگ باشد.
عرض سر ریل:
باید با ابعاد و نوع چرخ جرثقیل مطابقت داشته باشد.
جنس فولاد:
کیفیت فولاد روی مقاومت ریل در برابر سایش، ضربه و بارهای متناوب تأثیر مستقیم دارد.
سختی:
در کاربردهای سنگین، سختی مناسب برای کاهش سایش سر ریل اهمیت زیادی دارد.
ظرفیت بار:
انتخاب ریل باید بر اساس وزن خود جرثقیل، ظرفیت باربرداری، تعداد چرخها و بار واردشده بر هر چرخ انجام شود.
شرایط کاری:
تعداد دفعات حرکت، سرعت جرثقیل، میزان ضربه و شرایط محیطی نیز باید در انتخاب ریل در نظر گرفته شود.
انواع ریل جرثقیلی:
از انواع شناختهشده ریلهای جرثقیلی میتوان به خانوادههای A، QU و بعضی مقاطع DIN اشاره کرد.
ریلهای سری A مانند A45، A55، A65، A75، A100 و A120 از مقاطع رایج در سیستمهای جرثقیلی هستند. عدد موجود در نام این ریلها معمولاً به ارتفاع اسمی مقطع مربوط میشود.
ریلهای سری QU نیز در بسیاری از پروژههای صنعتی و جرثقیلهای سنگین مورد استفاده قرار میگیرند؛ از جمله QU70، QU80، QU100 و QU120.
جدول انواع و استانداردهای ریل جرثقیلی:
در انتخاب بین این مقاطع نباید فقط به نام یا وزن ریل توجه کرد؛ مشخصات واقعی مقطع، استاندارد تولید، چرخ جرثقیل، بار چرخ و روش نصب باید با یکدیگر تطبیق داده شوند.
| نوع ریل | استاندارد | عرض سر ریل (mm) | ارتفاع ریل (mm) | عرض پایه (mm) | ضخامت جان (mm) | مساحت مقطع (cm²) | وزن اسمی (kg/m) | کاربرد معمول |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A45 | DIN 536 | 45 | 55 | 125 | 24 | 28.20 | 22.10 | جرثقیلهای سبک |
| A55 | DIN 536 | 55 | 65 | 150 | 31 | 40.50 | 31.80 | جرثقیلهای سبک و متوسط |
| A65 | DIN 536 | 65 | 75 | 175 | 38 | 54.90 | 43.10 | جرثقیلهای صنعتی متوسط |
| A75 | DIN 536 | 75 | 85 | 200 | 45 | 71.60 | 56.20 | جرثقیلهای صنعتی متوسط و سنگین |
| A75S | DIN 536 | 75 | 85 | 200 | 75 | 81.10 | 63.60 | کاربردهای سنگین صنعتی |
| A100 | DIN 536 | 100 | 95 | 200 | 60 | 94.70 | 74.30 | جرثقیلهای سنگین صنعتی |
| A120 | DIN 536 | 120 | 105 | 220 | 72 | 127.40 | 100.00 | جرثقیلهای بسیار سنگین |
| A150 | DIN 536 | 150 | 150 | 220 | 80 | 191.40 | 150.30 | جرثقیلهای فوقسنگین |
| QU70 | YB/T 5055 | 70 | 120 | 120 | 28 | 67.30 | 52.80 | جرثقیلهای صنعتی متوسط و سنگین |
| QU80 | YB/T 5055 | 80 | 130 | 130 | 32 | 81.13 | 63.69 | جرثقیلهای سنگین صنعتی |
| QU100 | YB/T 5055 | 100 | 150 | 150 | 38 | 113.32 | 88.96 | جرثقیلهای بسیار سنگین |
| QU120 | YB/T 5055 | 120 | 170 | 170 | 44 | 150.44 | 118.10 | جرثقیلهای فوقسنگین و بندری |
راهنمایی خواندن اسامی ریل ها :
مشخصات خانواده A و QU را نباید کاملاً معادل یکدیگر در نظر گرفت. برای نمونه، A100 دارای عرض سر 100، ارتفاع 95، عرض پایه 200 و وزن اسمی 74.3 کیلوگرم بر متر است، در حالی که QU100 دارای عرض سر 100، ارتفاع 150، عرض پایه 150 و وزن حدود 88.96 کیلوگرم بر متر است. بنابراین صرفاً یکسان بودن عدد «100» به معنی یکسان بودن ریل نیست.
همچنین در خانواده QU، ابعاد اصلی QU70، QU80، QU100 و QU120 بهترتیب در منابع فنی برابر با ارتفاعهای 120، 130، 150 و 170 میلیمتر و وزنهای حدود 52.8، 63.69، 88.96 و 118.1 کیلوگرم بر متر گزارش شدهاند.