ریل جرثقیلی نوعیریل فولادی است که برای حرکت چرخهای جرثقیلهای سقفی، دروازهای، نیمهدروازهای و تجهیزات مشابه مورد استفاده قرار میگیرد. این ریل معمولاً روی سطح کف یا روی تیرهای مسیر حرکت جرثقیل نصب میشود و وظیفه آن ایجاد یک مسیر مقاوم، دقیق و پایدار برای حرکت چرخهای جرثقیل است.ریل جرثقیلی به دلیل تحمل بارهای بسیار زیاد، ضربههای ناشی از شروع و توقف حرکت جرثقیل و بارگذاریهای دینامیکی، از فولاد با استحکام مناسب تولید میشود. شکل مقطع این ریلها نیز با ریلهای راهآهن متفاوت است و معمولاً برای هماهنگی با چرخ جرثقیل طراحی میشود.
مهمترین کاربردهای ریل جرثقیلی:
ریل جرثقیلی بیشتر در موارد زیر کاربرد دارد:
1.جرثقیلهای سقفی سالنهای صنعتی 2.جرثقیلهای دروازهای 3.جرثقیلهای نیمهدروازهای 4.جرثقیلهای بندری و صنعتی 5.خطوط حرکت تجهیزات حمل بار 6.کارخانههای فولاد و ذوبآهن 7.صنایع معدنی 8.کارخانههای سیمان 9.انبارهای صنعتی 10.کارگاههای سنگین 11.بنادر و پایانههای بارگیری 12.خطوط حرکت تجهیزات ریلی مخصوص حمل بار
تفاوت ریل جرثقیلی با ریل راهآهن:
مهمترین تفاوت این دو، در شکل مقطع، نوع چرخ مورد استفاده و شرایط بارگذاری است.ریل راهآهن برای حرکت چرخ قطار طراحی میشود و معمولاً دارای سر پهنتر و هندسه مخصوص تماس چرخ قطار با ریل است. در مقابل، ریل جرثقیلی برای حرکت چرخهای فلزی جرثقیل طراحی شده و شکل مقطع آن متناسب با فلنج و ابعاد چرخ جرثقیل انتخاب میشود.به همین دلیل نمیتوان صرفاً بر اساس وزن ریل، یک ریل راهآهنرا جایگزین ریل جرثقیلی کرد.
مشخصات مهم هنگام انتخاب ریل جرثقیلی:
برای انتخاب ریل مناسب باید چند عامل اصلی بررسی شود:
وزن ریل:
معمولاً بر اساس کیلوگرم بر متر بیان میشود و یکی از مهمترین مشخصات ریل است.
ارتفاع ریل:
ارتفاع مقطع ریل در تعیین ظرفیت و سازگاری آن با سیستم جرثقیل اهمیت دارد.
عرض پایه:
پایه ریل باید با سیستم نصب و سازه نگهدارنده هماهنگ باشد.
عرض سر ریل:
باید با ابعاد و نوع چرخ جرثقیل مطابقت داشته باشد.
جنس فولاد:
کیفیت فولاد روی مقاومت ریل در برابر سایش، ضربه و بارهای متناوب تأثیر مستقیم دارد.
سختی:
در کاربردهای سنگین، سختی مناسب برای کاهش سایش سر ریل اهمیت زیادی دارد.
ظرفیت بار:
انتخاب ریل باید بر اساس وزن خود جرثقیل، ظرفیت باربرداری، تعداد چرخها و بار واردشده بر هر چرخ انجام شود.
شرایط کاری:
تعداد دفعات حرکت، سرعت جرثقیل، میزان ضربه و شرایط محیطی نیز باید در انتخاب ریل در نظر گرفته شود.
انواع ریل جرثقیلی:
از انواع شناختهشده ریلهای جرثقیلی میتوان به خانوادههای A، QU و بعضی مقاطع DIN اشاره کرد.
ریلهای سری A مانند A45، A55، A65، A75، A100 و A120 از مقاطع رایج در سیستمهای جرثقیلی هستند. عدد موجود در نام این ریلها معمولاً به ارتفاع اسمی مقطع مربوط میشود.
ریلهای سری QU نیز در بسیاری از پروژههای صنعتی و جرثقیلهای سنگین مورد استفاده قرار میگیرند؛ از جمله QU70، QU80، QU100 و QU120.
جدول انواع و استانداردهای ریل جرثقیلی:
در انتخاب بین این مقاطع نباید فقط به نام یا وزن ریل توجه کرد؛ مشخصات واقعی مقطع، استاندارد تولید، چرخ جرثقیل، بار چرخ و روش نصب باید با یکدیگر تطبیق داده شوند.
نوع ریل
استاندارد
عرض سر ریل (mm)
ارتفاع ریل (mm)
عرض پایه (mm)
ضخامت جان (mm)
مساحت مقطع (cm²)
وزن اسمی (kg/m)
کاربرد معمول
A45
DIN 536
45
55
125
24
28.20
22.10
جرثقیلهای سبک
A55
DIN 536
55
65
150
31
40.50
31.80
جرثقیلهای سبک و متوسط
A65
DIN 536
65
75
175
38
54.90
43.10
جرثقیلهای صنعتی متوسط
A75
DIN 536
75
85
200
45
71.60
56.20
جرثقیلهای صنعتی متوسط و سنگین
A75S
DIN 536
75
85
200
75
81.10
63.60
کاربردهای سنگین صنعتی
A100
DIN 536
100
95
200
60
94.70
74.30
جرثقیلهای سنگین صنعتی
A120
DIN 536
120
105
220
72
127.40
100.00
جرثقیلهای بسیار سنگین
A150
DIN 536
150
150
220
80
191.40
150.30
جرثقیلهای فوقسنگین
QU70
YB/T 5055
70
120
120
28
67.30
52.80
جرثقیلهای صنعتی متوسط و سنگین
QU80
YB/T 5055
80
130
130
32
81.13
63.69
جرثقیلهای سنگین صنعتی
QU100
YB/T 5055
100
150
150
38
113.32
88.96
جرثقیلهای بسیار سنگین
QU120
YB/T 5055
120
170
170
44
150.44
118.10
جرثقیلهای فوقسنگین و بندری
راهنمایی خواندن اسامی ریل ها :
مشخصات خانواده A و QU را نباید کاملاً معادل یکدیگر در نظر گرفت. برای نمونه، A100 دارای عرض سر 100، ارتفاع 95، عرض پایه 200 و وزن اسمی 74.3 کیلوگرم بر متر است، در حالی که QU100 دارای عرض سر 100، ارتفاع 150، عرض پایه 150 و وزن حدود 88.96 کیلوگرم بر متر است. بنابراین صرفاً یکسان بودن عدد «100» به معنی یکسان بودن ریل نیست.
همچنین در خانواده QU، ابعاد اصلی QU70، QU80، QU100 و QU120 بهترتیب در منابع فنی برابر با ارتفاعهای 120، 130، 150 و 170 میلیمتر و وزنهای حدود 52.8، 63.69، 88.96 و 118.1 کیلوگرم بر متر گزارش شدهاند.
